Balkan Savaşları (1912-1913)

Osmanlı Devleti, Trablusgarp (Libya) Savaşı’ndayken Çarlık Rusya desteği ile Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ birleşip Balkan Savaşlarını başlattı. Böylece Osmanlı, Trablusgarp ile Balkanlar arasında kaldı ve Trablusgarp’tan vazgeçip, İtalya’ya vermeye razı oldu.

1. Balkan Savaşı (1912)

Milliyetçilikten etkilenen Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ, Osmanlı’ya savaş açıp Balkan Savaşlarını başlattıktan sonra Düveli Muazzama dediğimiz İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya, İtalya ve Avusturya-Macaristan birleşip bir karar açıkladılar:
”Savaş sonrası oluşacak sınır değişikliklerini kabul etmiyoruz.”

• Osmanlı’ya ilk saldıran Karadağ’dır. 8 Ekim 1912’de Yenipazar’a saldırmıştır.
• Daha sonra diğer ülkelerinde savaş ilan etmesiyle Osmanlı 4 cephede birden savaşmak zorunda kalmıştır.
• Hamidiye Kahramanı olan Rauf Orbay, Hamidiye Kruvazörü olan gemi ile Ege’de tek gemi ile çok başarılı mücadeleler vermiş ama Yunanlılar Ege adalarını da işgal etmiştir.
• Osmanlı ile sınırı kalmayan Arnavutluk ise bağımsızlığını ilan etmiştir. (Balkanlar’da Osmanlı’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden son azınlıktır.)

=> Savaşta Osmanlı Devleti yenilip Midye-Enez hattının doğusuna kadar çekildi.

* Yunanistan; Ege adaları ve Batı Trakya’yı (Dedeağaç-İskeçe-Gümülcine)
* Sırbistan; Makedonya’yı (Selanik-Manastır-Kosova)
* Bulgaristan; Edirne, Kırklareli-Çatalca’ya kadar toprak kazanmıştır. (En çok toprak kazandığı için 2. Balkan Savaşının çıkmasına sebep olmuştur.)

Detay:
Bulgaristan İstanbul’a yaklaşınca onu Osmanlı değil İngiltere durdurmuştur. Çünkü Bulgaristan’ın İstanbul’da olması demek, Rusya’nın istediği gibi boğazları kullanabilmesi demektir.
İngiltere kendi menfaatini düşündüğü için savaşın değişen şartlarına göre hareket etmiştir.

Toplam kaybedilen topraklar:
Batı Trakya
Arnavutluk (Kendi bağımsızlığını ilan etti)
Doğu Trakya (2.Balkan’da geri aldık)
Ege Adaları
Makedonya

Osmanlı Devleti’nin Mağlup Olmasının Nedenleri:

• Ordunun siyasetle uğraşması. Mektepli-Alaylı çekişmesinin olması. (Çoğu Mektepliler meşrutiyetçi, Alaylılar padişahı destekliyor)
• Orduda Terakkiperverin kurduğu gençleştirme projesinin uygulanması. Böylelikle askeri okul okumamışta olsa çok tecrübeli askerlerin terhis edilmesi.
  (Bazılarını terhis etmek yerine Hicaz’a Vahabi Ayaklanması bastırılması için gönderilmiştir. Daha sonra Sarıkamış Harekatı için çağırılmış, çok sıcaktan birden çok soğuğa gitmeleri dayanma güçlerini etkilemiştir.)
• 4 cephede savaşılması
• Donanma zayıf – silah az – teknoloji zayıf olması
• İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Balkanları desteklemesi
• Kiliseler sorununun çözülmesi (Katolik X Ortodoks mezhep çatışmasında bir mezhebe kilise kurma izni varken diğerine yoktu. Diğer mezhebe de izin verilince kilise sorunu çözüldü, çatışma azaldı.)

Bu sırada Mustafa Kemal Atatürk neredeydi ?

Mustafa Kemal, 1. Balkan Savaşında yoktur. Çanakkale – Gelibolu’da Akdeniz Boğazı Birleşik Kuvvetler Harekat Şubesi Komutanlığına atanmıştı. Balkan Savaşı’nı takip ediyordu ve savaş sonrasında:
” Biz bu savaşı ordu siyasete karıştığı için kaybettik.” yorumunda bulunmuştur.

Önemli: Bu sırada Çanakkale’yi iyice inceleyip analiz etmiş, Çanakkale cephesinde düşmanın nerelerden geleceğini başarılı şekilde öngörmüştür.

Bab-ı Ali Hükümet Darbesi (23 Ocak 1913)

İttihat ve Terakkici paşalar Enver, Cemal ve Talat Paşa Balkan Savaşı’ndaki yenilgiyi hükümetten sorumlu tutmuş ve hükümete darbe düzenlenmiştir.
Bu baskın sırasında Harbiye Nazırı Nazım Paşa öldürülmüş, Sadrazam Kamil Paşa’ya zorla istifa imzalattırılmıştır. Yönetimi ele geçirmişlerdir.
Darbe sonunda Kamil Paşa hükümeti düşürülmüş, Mahmut Şevket Paşa hükümeti kurulmuştur.

Bu baskınla rejim değişmemiştir (Hala meşrutiyet), padişah değişikliği olmamıştır. (Hala V. Mehmed Reşad) Sadece hükümet değişmiştir. (Bu hükümetle yönetimin kendilerine geçmesi 1. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etmiştir.)

Büyükelçiler Konferansı – Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)

• Bu antlaşma, taraflar memnun olmayınca geçersiz sayılmıştır. Bulgaristan’ın çok toprak alması 2. Balkan Savaşı’na neden olmuştur.
• Osmanlı Devleti’nin batı sınırı Midye-Enez batı sınırı belirlenmiştir.
• Edirne, Kırklareli, Dedeağaç, Kavala ve Trakya’nın tamamı Bulgaristan’a verilecek.
• Arnavutluk ve Ege Adaları, Avrupalı devletlerin kararına bırakılacak. (Ege adaları daha sonra Yunanistan’a bırakılmıştır. Sadece Gökçeada, Bozcaada ve Tavşan adaları Osmanlı’da kalmıştır.)
• Orta ve Kuzey Makedonya Sırbistan’da kalacaktır.
• Güney Makedonya, Selanik ve Girit Yunanistan’a bırakılmıştır.

2. Balkan Savaşı (1913)

Bulgaristan’ın en büyük pay almasından dolayı Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ‘ın daha fazla toprak almak için, Osmanlı kaybettiği yerleri geri almak için, Romanya ise Dobruca’yı almak için Bulgaristan’a savaş açmıştır.
Romanya, 1.Balkan Savaş’ında olmayıp 2.Balkan Savaş’ında olan devlettir.

Osmanlı Devleti, 2. Balkan Savaşı ile Edirne ve Kırklareli’ni (Doğu Trakya) geri almıştır.

2. Balkan Savaş’ında
Mustafa Kemal, Bolayır Kolordusu Kurmay Başkanı,
Enver Paşa, Çatalca Birlikleri Kurmay Başkanı olarak görev yapmıştır. Edirne Fatihi olarak bilinir.

Mustafa Kemal, Edirne’nin alınışında destek vermiştir.

Not: Mustafa Kemal’in 1. Balkan Savaş’ı sırasında Gelibolu’da olması ve 2. Balkan Savaş’ında Bolayır’da olmasıyla Çanakkale’yi iyice incelemiş, Çanakkale cephesinde düşmanın nerelerden intikal edeceğini öngörüp, başarılı strateji ve planlar kurmasında etkili olmuştur.

Balkan Savaşlarını Bitiren Antlaşmalar

Balkan Savaşlarının Genel Sonuçları

• Osmanlı sınırları daraldı. Egemenlik alanı küçüldü.
  
• Balkanlar’da Türk azınlık meselesi ortaya çıktı. Ne kadar antlaşmalarda Balkanlardaki Türklerin haklarını koruyucu madde olsa da, yıllarca Balkan devletlerinde yaşayan Türkler zulüm görmüştür. Hakları ellerinden alınmış, işkence kamplarında kalmış, isimleri, dinleri değiştirilmiştir. Uzunca süre Anadolu’ya Türk göçleri olmuştur. Bu kişilere Muhacir ya da Macur denmiştir.
  
  => Bunun en bilinen örneklerinden biri Naim Süleymanoğlu’dur. Halterdeki şampiyonlukları sayesinde Bulgaristan’da yaşanan zulümleri tüm dünyaya anlatmış, onun sayesinde zulüm gören Türkler, Türkiye’ye göç etmiştir.
  
  
• Osmanlı’nın genel nüfusu azaldı. Göçle gelenler genel nüfusu arttırmadı sadece kalan sınırlarda km² başına düşen müslüman nüfus yoğunluğu arttı. Anadolu’nun nüfusu arttı, Osmanlı’nın genel nüfusu değil.
  
• Yatay – Dikey hareketlilik oldu. (Yatay: Yer değiştirme Dikey: Statü değiştirme) (Göçle gelenlere memuriyet hakkı verildi.)
  
• Yunanistan ile aramızda hala devam eden Ege adaları, hava sahası (fır hattı), kara suları, kıta sahanlığı, mavi vatan gibi sorunlar ortaya çıktı.
  
• Edebiyata, dizilere ve şarkılara konu olmuştur. (Elveda Rumeli, Çalın Davulları vs.)
  
• Türkçülük fikri önem kazanmıştır. Osmanlıcılık ve İslamcılık fikrinin önemi azalmıştır.

=> İttihat ve Terakki, halka yenilgiyi unutturmak için 2 şey yapmıştır:
1. İstanbul’un fethi kutlamaları yasallaştı. Hala 29 Mayısta köprüde havai fişekler atılıp kutlamalar yapılır.

2. Bugünkü bildiğimiz Mehter Takımı kurulup, Mehter Marşları bestelendi.
(Fatih, Kanuni dönemlerinden kalma marşların çoğu bilinmiyor. Bildiğimiz Ceddin Deden gibi marşlar 1917 yılında bestelenmiştir.)